ضرورت علنی بودن رأی نمایندگان

به گزارش وبلاگ ترکیه لحظه آخری، ایده علنی بودن رأی نمایندگان در ایران سالیان زیادی سابقه دارد و شخصاً چند سال قبل و زمانی که هنوز در بین برخی اصولگرایان طرفداری پیدا نکرده بود، آن را مطرح کردم.

ضرورت علنی بودن رأی نمایندگان

به گزارش وبلاگ ترکیه لحظه آخری، محمد فاضلی عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی در ادامه یادداشت خود در روزنامه ایران نوشت: معتقدم اهمیتی ندارد که اصولگرایان یا هر گروه سیاسی دیگری به چه نیتی دنبال علنی شدن رأی کنندگان هستند و اصلاً مهم نیست که با ایشان اختلاف سلیقه سیاسی داریم یا نداریم، مهم این است که باید از ایده درست علنی شدن رأی کنندگان دفاع کرد و آن را ایده ای از اساس اصلاح طلبانه می دانم.

بگذارید از مثال ساده ای شروع کنم. نسبت کنندگان و مردم در دو واژه وکیل و موکل هم بیان می شود. کنندگان وجود دارند تا با وکالت از مردم، در امور قانون گذاری و نظارت نقش آفرینی کنند و مدافع حقوق ایشان باشند. مخفی بودن رأی کنندگان به همان اندازه طنزآمیز است که روزی گفته شود وکلا در دادگاه ها رأی و نظر خود درباره پرونده موکل شان را مخفیانه به دادگاه اعلام می کنند و موکلان نیز هیچ گاه نمی توانند به نظر وکیل دسترسی داشته باشند. موکلان در این موقعیت فرضی چگونه باید به وکیل اعتماد کنند یا درباره ادامه استخدام او برای وکالت پرونده تصمیم بگیرند؟ و از کجا باید مطلع شوند که عملکرد وکیل بر حکم صادره درخصوص پرونده اثر داشته یا نداشته است؟ نسبت مردم با رأی مخفی کنندگان مجلس نیز همین گونه است. رأی مخفی، کل رابطه مردم و کنندگان مجلس برای اعتماد کردن و ارزیابی عملکرد را به گفتارهای کنندگان که می تواند نمایش گفتاری هم باشد تقلیل می دهد. کنندگان مجموعه ای از کردارها را انجام می دهند که واقعی ترین و شاید مؤثرترین شان رأی دادن است. بخش مهمی از کنندگان در کل طول عمر کنندگی خود هرگز نطق مهمی انجام نمی دهند، طرحی پیشنهاد نمی کنند و سخن مؤثری درخصوص لوایح و قوانین در کمیسیون های مجلس یا صحن علنی ارائه نمی دهند، اما رأی ایشان در کمیسیون ها و صحن علنی، تأثیرگذار است. مخفی بودن رأی سبب می شود واقعی ترین و مؤثرترین کردار کننده در طول دوران فعالیتش از دید موکلان دور بماند.

رأی مخفی، کنندگان را از شناسنامه مجلسی داشتن محروم می کند. کنندگان شناسنامه تعلقات سیاسی، خلقیات شخصی و سوابق مدیریتی یا تعاملات بین فردی دارند، اما شناسنامه مجلسی هر کننده در قالب نطق ها، موضع گیری های رسانه ای و آرا او ساخته می شود. مخفی بودن رأی این امکان را فراهم می کند که دورویی سیستماتیک گسترش یابد و افراد کرداری کاملاً متعارض با هویت به نمایش درآمده از خود داشته باشند. هیلاری کلینتون از جمله سناتورهایی بود که به جنگ امریکا با عراق رأی مثبت داده و این به بخشی از شناسنامه سیاسی و مجلسی او بدل شده بود. او بخشی از تاوان این کنش سیاسی خود را در انتخابات ریاست جمهوری سال 2016 زمانی پرداخت که دونالد ترامپ او را به جنگ طلبی و موافقت با جنگ عراق متهم کرد.

فقدان رأی آشکار به معنای نابود کردن بخش مهمی از تاریخ مجلسی است. رأی مخفی دست کنندگان را برای بازی کردن نمایش های جذاب برای مردم و رأی دادن خلاف نظر مردم، بده بستان های سیاسی و اقتصادی با وزرا و سایر اقدامات نادرست باز می گذارد.

درست است که احزاب در ایران جای درخوری نداشته اند و برخی معتقدند که رأی آشکار در شرایط قوام یافتن احزاب اهمیت می یابد، اما این واقعیت را هم باید لحاظ کرد که رأی آشکار خود به تشکل یابی سیاسی کمک می کند. افراد در شرایط رأی مخفی می توانند کاملاً خلاف اجماع حزبی و گرایش تشکیلاتی رأی بدهند و کماکان برچسب ارتباط حزبی یا جناحی داشتن را حفظ کنند. این بدان معناست که شکل گیری حزب با تقاضایی روبه رو نیست و قوامی ندارد. حزب زمانی در صحن مجلس معنایی می یابد که سازوکارهایی برای الزام به عملکرد حزبی وجود داشته باشد. رأی مخفی ارزیابی عملکرد هر کننده را سخت می سازد و از همین جهت قضاوت درباره آنها در هر انتخابات بر اساس آرایی که در دوره قبلی مجلس داده اند ناممکن است. کنندگان از همین رو، بیشتر از آنکه به منطق و محتوای آرایی که در مجلس می دهند دقت داشته باشند، به نسبت خودشان و فضای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی موکلان مؤثر نظر دارند.

برخی گفته اند که آشکار شدن رأی کنندگان ایشان را از جهت رد صلاحیت یا سایر برخوردها در معرض فشار قرار می دهد. رد صلاحیت حتی به صورت گسترده، سابقه زیادی دارد و مرجع رد صلاحیت برای این کار به دانستن رأی کننده نیز نیاز ندارد. رد صلاحیت ها در گذشته نیز بر اساس دانستن رأی دادن کنندگان انجام نشده است. رأی دادن حق کننده است و شورای نگهبان نمی تواند به استناد رأی کننده او را رد صلاحیت کند. اگر هم چنین قصدی داشته باشند، باید دلایل دیگری برای رد صلاحیت اقامه شود که اغلب چنین دلایلی فارغ از رأی کنندگان، در صورت لزوم و وجود اراده بر رد صلاحیت، اقامه خواهند شد. به نظر نمی رسد استدلال مخالفان شفافیت رأی کنندگان از این نظر پایدار باشد.

گروه دیگری بر این موضع پافشاری می کنند که شفافیت باید در همه ارکان حاکمیت رشد کند. این استدلال درستی است اما نافی شفاف شدن رأی کنندگان مجلس نیست. اولاً ناظر سخت گیر می تواند استدلال کند فقط نسبت مردم و کنندگان مجلس در قالب موکل و وکیل است و کنندگان مستقیماً برآمده از اراده و رأی مردم هستند و بحق است که اولین شفافیت آرا را مردم از کنندگان مطالبه کنند. ثانیاً، در صورت شفاف شدن رأی کنندگان مجلس است که می توان این مطالبه را به سایر ارکان هم تعمیم داد و بر اجرای آن پافشاری کرد. مجلس می تواند به جای موکول کردن شفافیت رأی کنندگانش به بروز شفافیت در سایر ارکان، این کار را از خودش شروع کند و مدعی دیگر نهادها شود. علنی و شفاف شدن رأی کنندگان در کل زمینه را برای آشکار شدن کردار سیاسی کنندگان، پاسخگو ساختن آنها در برابر گروه ها و احزابی که به آنها منسوب هستند و روشن کردن نسبت مردم با کنندگان کمک کند. مهم نیست این ایده توسط چه کسانی، با چه هدفی و با چه لحنی بیان شده است، بلکه اهمیت دارد که با اجرا شدن آن جهت حرکت درازمدت کنش و ساختار سیاسی در ایران شفاف تر شود و امکانی برای فراگیر شدن مطالبه شفافیت در همه نهادهای سیاسی فراهم آید.

منبع: خبرگزاری ایسنا

به "ضرورت علنی بودن رأی نمایندگان" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "ضرورت علنی بودن رأی نمایندگان"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید